Yetişkin Eğitimi

İŞ TATMİNİ ( İŞ DOYUMU )

İş tatmini genel olarak işten elde edilen maddi çıkarlar ve işçinin beraber çalışmaktan zevk aldığı arkadaşları ile bir eser meydana getirmesinin ona sağladığı mutluluk” şeklinde tanımlanır.Eğer işçi çalışması sonucunda ortaya koyduğu eseri somut olarak görebiliyorsa, bundan duyacağı gururu onun için tatmin kaynağı olacaktır.

İşgörenlerin işlerinden duydukları hoşnutluk ya da hoşnutsuzluk ile yakın bir ilişki içinde olan iş tatmini aşağıdaki etmenlerle ilgilidir :

• Tatmin, işgörenin işten elde ettiği maddi çıkarları ile ilgilidir.
• Tatmin , işgüvenliği ile ilgilidir.
• Tatmin, işin zevk verme kabiliyeti ve uygunluğu ile ilgilidir.
• Tatmin, üretimde bulunmaktan doğan doğal gururla ilgilidir.
• Tatmin, umut verici mesleki projelerle ilgilidir.
• Tatmin, işin akışını ve hızını denetleyen işgörenin yeteneği ile ilgilidir.
• Tatmin, işyerindeki olumlu beşeri ilişkilerle ilgilidir.
• Tatmin, işletmenin genel durumu ile ilgilidir.
• Tatmin, amirin tutumu ile ilgilidir.
• Tatmin, sendikal ilişkilerle de ilgilidir. ( Eren, 2006 )

İŞ TATMİNİ VE ÇALIŞMA YAŞAMININ KALİTESİ

İşletmede görev alan bireyler, örgüte katkıları doğrultusunda eşit muamele gördüklerini hissederlerse, tatminleri kolaylaşır.

Kimi zaman, tatmin olmuş bir işgörenin , tatmin olmamış bir işgörenden daha üretken olmadığı anlar da vardır.Bazı insanlar sadece çok çalışmaları gerekmediği için işlerinden memnun kalabilmektedirler.Kaynağı ne olursa olsun, iş tatmini sağlanamayan işletmeler, birçok sorunla karşıkarşıya kalabilmektedirler.

Bunlardan bazıları :

• Yüksek devamsızlık,
• Düşük firma sadakati,
• Yabancılaşma, stres, çatışma ve kırgınlıkların artması,
• Grevlerin gündeme gelmesi,
• Hırsızlık oranlarında artış,
• Makina ve tesislere zarar verme veya sabotaj yapılması,
• Daha düşük zihinsel ve bedensel sağlık.

Bınlar, daha yüksek iş gerilimi, daha yüksek sigorta masrafları, ve takip edilmesi gereken çok sayıdaki yargı işlemleri demektir. İş tatminsizliğinin yol açtığı sorunların sonuçta, işletmenin dolaylı veya dolaysız maliyet kalemlerini artıracağı unutulmamalıdır.

“Çalışma Yaşamının Kalitesi” programları, işgören sağlığı ve iş tatminini artıran iş yerleri oluşturmayı hedeflemektedirler.Bu programların nihai amacı, ihtiyaçların giderilerek işgören memnuniyetinin sağlanmasıdır. Programın dayandığı ilkeler şöyle sıralanabilir :

• Yeterli ve adil ücret,
• Güvenli ve sağlıklı bir çevre,
• İnsan kapasitesini geliştiren işler,
• Kişisel gelişim ve güvenlik için bir şans,
• Kişisel karakteri destekleyen, önyargıdan uzak, bir toplum anlayışı olan ve yukarı hareketliliğe sahip bir sosyal çevre.
• Kişisel eğlence ve aile ihtiyaçları üzerindeki baskıyı en aza indiren bir iş rolü,
• Sosyal sorumluluğa sahip organizasyon faaliyetleri. ( Sabuncuoğlu, 1987 )

İŞLETMELER AÇISINDAN MOTİVASYON UYGULAMALARI VE İŞ TATMİNİ

İşletme yöneticilerinin üzerinde önemle durdukları hususların başında, mevcut kaynakların en etkili ve en verimli şekilde kullanılması gelir. Verimlilik; amaçlara ulaşmada en az emekle en fazla yarar sağlamaktır. Etkinlik ; faaliyetlerin amaca ulaşma derecesini ortaya koymaktadır. Amaçlara önceden planlandığı şekilde ulaşılmışsa örgütün etkinliği söz konusudur.

Örgütsel etkinlik ; örgütün değişen koşullara uyum sağlayabilmesi için bütün olanakları ve güç merkezlerini harekete geçirebilme yeteneğidir. Örgütsel etkinliğin ve verimliliğin artırılmasında motivasyon kuramlarından yararlanmak mümkündür.Örgüt üyelerinin etkinliğinin artırılmasında;

• İyi araç-gereç kullanımı,
• Teknolojik yeniliklerden yararlanma,
• Bireylerin yeteneklerinin geliştirilmesi gibi faktörlerin kullanılmasının yanısıra özendirici ve güdüleyici araçların kullanılması da önemlidir.

Örgüt içindeki diğer kaynakların kıt olması, insan faktöründen azami ölçüde yararlanmayı gerektirir. İnsan faktörünün de verimliliğinin ve etkinliğinin artırılması, onun işine duyduğu hoşnutluğu artırarak, işine motive etmekle sağlanır. Motive olmuş bir işgörenin, örgütsel amaçlara ulaşma derecesi yükselir ve bu da sonuçta işletmenin başarısını büyük ölçüde yükseltebilir. ( Koçel, 1995 )

İş tatmini ve motivasyon arasında ikili bir ilişki vardır. Genellikle bireylerin gerçekleşmesini istedikleri arzuları ile iş çevresinden edindikleri izlenimler birbirine uyduğunda tatmin ortaya çıkar. Bireyin işten beklediği ödül ile elde ettiği ödülün karşılaştırılması da iş tatminini ortaya koyar. Bireyin çalışmasının sonucu olarak elde ettiği karşılıktan doğan tatmin ile çalışması sırasında hissettiği tatmin farklıdır.Çalışmanın karşılığı sonucu elde ettiği tatmin “dışsal tatmin”, çalışma esnasında hissettiği tatmin ise “içsel tatmin” dir. Dışsal tatmini dışsal ödüller sağlarken, içsel tatmini de içsel ödüller sağlayacaktır. Tatmin olmuş bir bireyin motive edilmesi için gerekli şartlar hazırlanmış demektir. Aynı şekilde motive olmuş bir bireyin de faaliyetlerinin sonucunda iç huzuru ve zevki tatması mümkündür. Yani, “motivasyon tatmin yaratabilir.”

Sonuç olarak; işlerinden beklediklerini elde eden bireyler, elde ettikleri ölçüde tatmin olurlar. Bu da bireylerin motivasyon ve performansını yükseltir