Yetişkin Eğitimi

BAŞARI GÜDÜSÜNÜ ARTIRMADA ÖZENDİRİCİ ARAÇLAR

A – EKONOMİK ARAÇLAR

İşletmelerin kuruluş nedeni ile işgörenlerin çalışma nedeni özde ekonomik nedene dayanır. İşgörenleri çalışmaya iten en güçlü motiv, yaşamını ve varsa ailesinin yaşantısını sürekli kılacak yeterli bir ücret elde etmektir.

1 – Ücret Artışı :

Ekonomik özendirme araçları arasında en eski ve en yaygın kullanılanı ücret artışıdır.

Ancak ücret artışının hangi noktada optimal verim sağlayacağını bilmek ve ücret artışlarına ne zaman gitmek gerektiğini saptamak, ücretin verilmesinden daha önemlidir.

2 – Primli Ücret :

İşgörenleri almış oldukları sabit ücretin dışında daha çok ve daha verimli çalışmaya özendirmek amacıyla verilen ek ücrete prim denir. Primin hesaplanmasında çeşitli kriterler kullanılır; genelde zaman esası ve parça başı temeline göre yapılır.

3 – Kara Katılma :

Bu sistemin özü ; işletmenin her dönem sonunda elde ettiği karın bir bölümünün işgörenlere bırakılmasıdır. Sistemin gerekçesi ise, üretimin gerçekleşmesinde en az sermaye faktörü kadar emek faktörünün de değer taşıdığıdır.

4 – Ekonomik Ödül :

İşgörenleri işe özendirmek ve işletmeye daha çok bağlamak amacıyla başarı gösterenlere ekonomik değer taşıyan ödüller verilebilir. İnsanın doğasında yaratıcı ve yapıcı güç vardır. Ödül verme işgörenlerin bu gücünün ortaya çıkmasını sağlar.

B – PSİKO – SOSYAL ARAÇLAR

1 – Çalışmada Bağımsızlık :

İşgörenlerin çoğu benlik duygusunu doyurmak ya da kişisel gelişme gücünü artırmak amacıyla bağımsız çalışma ve insiyatif kullanma gereksinmesine önem verirler. İşgörenlerin ilgi ve yeteneklerini psikoteknik aracılığı ile saptayıp o alanlarda ve belirli ölçülerde çalışma özgürlüğü tanımakta yarar vardır.

2 – Sosyal Katılma :

Tüm işgörenler, işletmeye girdikleri ilk günden itibaren çeşitli sosyal gruplara girerler. Bu işgörenler için bir gereksinmedir.

3 – Değer Ve Statü :

Yönetici, bir yandan işgörenleri sosyal varlık olarak ele alıp onlara çeşitli gruplara katılma olanakları sağlarken, diğer yandan onların kişiliklerine , yaptıkları işlere, önerdikleri görüş ve düşüncelere değer vermelidir.

4 – Gelişme Ve Başarı :

Bir işyerinin başarısı, elemanlarının teker teker başarılarına bağlıdır. Bireye yeteneklerini geliştirme, yükselme ve başarı sağlama olanakları tanındıkça işletmeye daha çok bağlanır ve işletme tarafından tek yönlü sömürüldüğü duygusuna kapılmaz. Bu arada kendisine olan güven duygusu ve işinde gösterdiği başarı oranı da yükselir.

5- Çevreye Uyum :

İşgören, çalıştığı çevrenin fiziksel koşullarına olduğu kadar sosyo-psikolojik koşullarına da uymak zorundadır. İlk girdiği işte çalışma arkadaşları, varsa üstleri ve astlarıyla en kısa zamanda tanışmalı ve üzerindeki yabancılık duygusunu atmalıdır.

6 – Öneri Sistemi :

İşletmede, çalışan kesim düşünce ve önerilerini açıkça ve özgürce ortaya koyabiliyorsa ve bu öneriler ciddiye alınarak yararlı görülenler uygulamaya konuluyorsa, o işletmede çalışanlar ile yönetenler arasında iyi bir diyalog başlamış demektir.

7 – Psikolojik Güvence :

Bu güvence; çalışma havasını bozan olumsuz nitelikli ve zararlı psikolojik öğelerin kaldırılmasına dayanır.

8 – Sosyal Uğraşlar :

İş görenlerin boş zamanlarını değerlendirmek amacıyla işletmeler sportif uğraşlar, geziler, kütüphane, özel günler ve eğlenceler gibi çeşitli nitelik ve içerikli sosyal uğraşılara yer verebilirler.

C – ÖRGÜTSEL VE YÖNETSEL ARAÇLAR

1 – Amaç Birliği :

İşletmeler “para kazanmak” kadar “insan kazanmak” politikasını uyguladığı sürece uzun vadede başarılı olurlar.Bunu gerçekleştirmek için en etkili yol, işgören amaçlarını tanıyarak ona yaklaşmak ve bu arada işletme amaçlarını işgörenlere yaklaştırmak olduğu söylenebilir.

2 – Yetki Ve Sorumluluk Dengesi :

İşletme yöneticisi her konuda tek başına karar verme ve tüm işgörenleri denetleme yeteneğine sahip olamaz. Bu durumda yetkilerinin bir bölümünü bir alt basamak yöneticilerine, onlarda gerektiğinde daha alt basamak yöneticilerine devrederler.

3 – Eğitim Ve Yükselme :

Eğitimde fırsat eşitliği ilkesini uygulayarak elemanların bir yandan mesleki bilgi, beceri ve yeteneklerini geliştiren, öte yandan sosyal ve insancıl ilişkilere dönük eğitsel programlarla işgörenlere davranış ve yönetim bilgileri kazandıran işletmeler, işgörenlerin güven duygusunu ve kuruma bağlılığını artırabilirler.

4 – Kararlara Katılma :

Bu yolla, işgörenler kendilerini etkileyen kararlarda etkin rol oynayabilmektedirler.

5 – İletişim

İşletme içinde kurulan iletişim sistemi, hazırlanan program ve alınan kararların uygulanması konusunda işgörenlere bilgi vermek amacını güderken, aynı zamanda onların psikolojik yapılarını işletme amaçlarına uyarlamak ya da değiştirmek, tercihlerini ve davranışlarını yöneltmek, çizilen amaçların gerçekleştirileceğine inanmak ve nihayet onları, belirlenen hedeflere sürekli olarak güdülemek gibi çok yönlü yararlar getirmektedir. (Garih,2000)